رابر لاینینگ (Rubber Lining): 

رابرلاینینگ یا پوشش لاستیکی که با عنوان های آستر لاستیکی  و لاستیک کاری هم شناخته شده ، به روشی از محافظت سطوح در مقابل خوردگی گفته می شود که در آن کل سطح توسط لایه ای از لاستیک به ضخامت 3 تا 5 میلیمتر پوشش داده می شود.

موارد استفاده:

پوششکاری با ورق لاستیک معمولاً  جهت محافظت سطوح داخلی مخازن ، لوله ها و قطعات با کاربری های زیر و در صنایع نفت ، گاز  ، پالایش ، پتروشیمی ، حفاری ، معدن و همچنین کارخانجات تولید یا حمل مواد خورنده استفاده میشود :

1-رابرلاینینگ مخازن ذخیرۀ اسیدهایی از قبیل اسید کلریدریک ، آب ژاول یا همان  هیپوکلریت سدیم ، اسید سولفوریک رقیق ، اسید فسفریک و اسید نیتریک و مخازن ذخیرۀ قلیاهایی  نظیر سود سوزآور یا همان کاستیک سودا.

 (Acid Storage Tanks) & (Alkali Storage Tanks) 

2-به عنوان لایۀ نفوذ ناپذیر ممبرین در سیستم های کاشی وآجرکاری ضد اسید و باز در مخازن  یا سامپ های خنثی سازی اسید و باز.(Neutralization sumps)

3-رابرلاینینگ مخازن حمل مواد خورنده. 

4-رابرلاینینگ مخازن واحد های تصفیه آبهای صنعتی (Water Treatment Plant – WTP)در نیروگاه ها و کارخانجاتی که به نحوی استفاده کننده دائمی آب هستند و به تولید آب دمین (Demineralised Water) نیازمندند مانند مخازن میکسد بد (Mixed-Bed Tanks) ، مخازن آنیون و کاتیون (Anion & Cation Tanks) ، مخازن شستشو و احیای رزین (Resin Back Wash Tanks).

5داخل سلهای الکترولیز در کارخانه های کلرآلکالی (Chloralkali  Elektrolyse Cell)

6-لوله ها وشیرآلات  انتقال آب نمک ، آب دریا و مواد خورنده.

انواع رابرلاینینگ:

الف- انواع رابرلاینینگ از لحاظ سختی نهایی: پوششهای لاستیکی از لحاظ سختی نهایی به دو نوع نرم و سخت تقسیم می شوند.  (Soft Rubber & Hard Rubber)

به لاستیکهایی که سختی آنها در محدودۀ سختی سنجی Shore A  قرار می گیرد لاستیک نرم  و به لاستیکهایی  که سختی آنها در محدودۀ سختی سنجی Shore D قرار می گیرد ، لاستیک سخت گفته می شود. البته به ندرت لاستیکهایی با سختی مابین دو دسته مذکور هم تولید می شود که اصطلاحاً آنها را لاستیکهای نیمه سخت می نامند. (Semi-Hard Rubber)

سختی نهایی لاستیک معمولاً به عنوان ویژگی برای انتخاب رابرلاینینگ محسوب نمی شود اما سختی نهایی لاستیک می تواند باعث محدودیتهایی در انتخاب شود. بطور مثال نباید لاستیکهای سخت را برای مخازن حمل انتخاب کرد زیرا  این مخازن دائماً در معرض تنشهای مکانیکی هستند و لاستیکهای نرم به دلیل انعطاف پذیری زیاد انتخاب مناسبتری برای این امر هستند.

 ب- انواع رابرلاینینگ از لحاظ روش اجرا: پوششکاری با لاستیک از نظر روش اعمال به دو دسته رابرلاینینگ در کارگاه و رابرلاینینگ در سایت (سایت مشتری) تقسیم می شود.

رابرلاینینگ به روش گرم : برخی از پوششهای لاستیکی بصورت خام در مخزن/قطعه نصب می شوند و پس از اعمال ، جهت دستیابی به مقاومت شیمیایی و خصوصیات مکانیکی مطلوب باید ولکانیزه شوند که این ولکانیزاسیون یا با انجام عملیات کیورینگ ، تحت فشار و حرارت بالا در اتوکلاو صورت می گیرد (البته کیورینگ با بخار ، آب داغ یا هوای داغ هم در سایت امکانپذیر است) و یا شرکت سازندۀ لاستیک ، فرمولاسیون لاستیک را به نحوی طراحی می نماید که پوشش لاستیکی در مدت زمان طولانی تری ولی در دما و فشار محیط ولکانیزه شود و به این ترتیب بتوان از انجام عملیات کیورینگ اجتناب نمود.

رابرلاینینگ به روش سرد: دسته دیگری از آسترهای لاستیکی ازقبل در محل کارخانه سازندۀ لاستیک  ولکانیزه شده اند ، در نتیجه پس از نصب در مخزن نیاز به انجام عملیات کیورینگ ندارند و بلافاصله پس از اجرا می توانند مورد بهره برداری قرار گیرند.

مسلماً لاستیکهای از پیش ولکانیزه شده قابلیت اجرا در هردو محل کارگاه و سایت را دارند اما لاستیکهای خام بسته به سختی نهایی مورد نیاز و نوع پایۀ پلیمری انتخابی بعضاً قابلیت اجرا در سایت را ندارند و صرفاً می بایست در اتوکلاو ولکانیزه شوند.

معمولاً کیفیت نهایی رابرلاینینگ گرم مطلوبتر از رابرلاینینگ سرد است زیرا در رابرلاینینگ گرم اولاً به دلیل پایین بودن سختی لاستیک خام ، شکل پذیری و انعطاف پذیری ورق و تطابق با شکلهای پیچیدۀ مخزن (مثلاً جزئیات اجرا در صفحه نازل ها) بسیار بهتر از لاستیک ازپیش ولکانیزه شده است ثانیاً ورقهای لاستیک خام در محل اورلپ ها با چسبی از جنس خود لاستیک پایه  به هم متصل می شوند و هنگام عملیات ولکانیزاسیون زنجیرۀ پلیمری در محل اورلپ ها نیز تشکیل می گردد و نهایتاً یک پیوند شیمیایی قوی بوجود می آید ، اما در اجرای رابرلاینینگ به روش سرد به این دلیل که لاستیک از پیش ولکانیزه شده معمولاً  از یک سیستم چسب دو جزئی استفاده می شود لذا در محل اورلپ ها یک باندینگ فیزیکی ایجاد می شود. هرچند چسبهای ویژه  رابرلاینینگ سرد نیز از استحکام و مقاومت شیمیایی بسیار بالایی برخوردارند اما به دلیل یکپارچه شدن اورلپها در روش گرم ، کیفیت نهایی روش گرم مطلوبتر است.

اجرای موثر رابرلاینینگ سرد و یا گرم

علی رغم بهتر بودن نسبی کیفیت نهایی رابرلاینینگ گرم ، محدودیتهایی وجود دارد که باعث می شود سهم عمده ای از رابرلاینینگ ها به روش سرد اجرا شود که برخی از آنها عبارتند از :

1-بزرگی قطعات و مخازن  به نحوی که نتوان آنها را داخل اتوکلاو قرار داد ، البته فرمولاسیون  بعضی از لاستیکها به نحوی طراحی می شوند که در فشار و دمای کم (مثلاً فشار حدود 1.5 Bar gage و دمای 120 درجۀ سانتیگراد ) قابلیت ولکانیزاسیون داشته باشند که در آنصورت  می توان با تعبیۀ درپوشهای مناسب برای  ورودی و خروجی و منهول های مخزن ، خود مخزن را به یک اتوکلاو تبدیل نمود.

2-مدت زمان  محدود نگهداری ورقهای لاستیک خام به دلیل وجود مواد پخت در فرمولاسیون آنها که باعث می شود پس از تولید نحوۀ نگهداری محصول در دمای محیط یا سردخانه بین 2 تا 6 ماه باشد، که باتوجه به زمان حمل وترخیص برای کالاهای وارداتی باعث بحرانی شدن زمان انقضاء مصرف می شود.

3-بالاتر بودن هزینۀ حمل لاستیک خام در کانتینرهای یخچالدار و نگهداری در سردخانه.

4-طولانی تر بودن مدت زمان نصب لاستیک به دلیل اضافه شدن عملیات پخت و کنترلهای کیفی مضاعف پس از کیورینگ.

5-بالاتر بودن هزینۀ نصب لاستیک به روش گرم به دلیل طولانی تر بودن مدت عملیات نصب و نیاز به امکانات کارگاهی بیشتر نظیر ، دیگ بخار و کمپرسور باد.

6-ریسک کیور نشدن یا  اورکیور شدن قسمتهایی از رابر پس از انجام عملیات پخت به دلیل ضعف یا محدودیت تجهیزات کنترل پخت در سایت.


انتخاب ضخامت لاستیک:

در مورد انتخاب ضخامت رابرلاینینگ باید به این موارد توجه نمود : میزان سایش در فرایند ، پیچیدگی شکل قطعه ، دبی نازلهای ورودی و خروجی ، طول عمر طراحی شده برای کل فرایند و صرفۀ اقتصادی. البته ضخامت متداول رابرلاینینگ بین 3 تا 5 میلیمتر است اما ضخامت 2 یا 6 میلیمتر هم برای نقاط خاص (مثلاً ضخامت 2 میلیمتر برای پوشش داخل سوراخهای صفحه نازلها و ضخامت 6 میلیمتر برای نقاطی که قرار است ماشینکاری یا تراشکاری شود) تولید می شود ، درصورت نیاز به ضخامت بیشتر باید چند لایه لاستیک با ضخامت های مذکور را روی هم چسباند تا امکان کنترل عدم وجود هوا و چسبندگی کامل و مطلوب میسر باشد.

چسب هافرون R16 محصول شرکت STEULER-KCH آلمان (کرام شیمی سابق) ، شناخته شده ترین و پرکاربرد ترین چسب جهت تعمیرات رابرلاینینگ سخت می باشد، که سالهاست با موفقیت در صنایع کشور به کار برده می شود.

ویژگی این محصول چسبندگی فوق العاده قوی به سطح فلز و سطح لاستیک، مقاومت حرارتی بسیار بالا، پایداری شیمیایی در محیط اسید های غیر اکسید کننده، آب نمک غلیظ، قلیاها و مواد غیر آلی می باشد.

برخلاف روش تعمیرات لاستیک نرم که با چسباندن وصله های لاستیک بر روی محل مورد نظر امکان پذیر است ، تعمیرات لاستیک سخت صرفاً با استفاده از ملات تعمیراتی نظیر HAWOFERRAN R16 امکانپذیر است. ملات هافرون علاوه بر مصرف تعمیراتی سطح لاستیک سخت یا هارد رابر، جهت چسباندن لاستیک و لبه ها در رابرلاینینگ در مواردی که مقاومت شیمیایی و چسبندگی قوی تری مورد نیاز است، استفاده می گردد.

همچنین از ملات تعمیراتی هافرون در تعمیرات لاستیک نرم و یا پوشش داخل لوله ها و  نازلهایی با قطر کم نیز استفاده می شود.